Chiến lược top-down bottom-up để cải thiện Reading IELTS

Trong quá trình học ngôn từ nói chung và học tiếng anh nói riêng, người học cần có một cách xử lí thông tin hiệu quả. Về măt lí thuyết, tất cả tất cả tất cả chúng ta có hai cách xử lí thông tin thường gặp chính là Top-down và Bottom-up. Trong bài viết này, tác giả sẽ ra mắt hai cách tiếp cận xử lí thông tin top-down bottom-up và hướng dẫn cách ứng dụng chúng vào việc cải thiện năng lực đọc hiểu trong tiếng anh.

Ứng dụng top-down bottom-up vào kỹ năng đọc

Bottom-up reading strategy (Chiến lược đọc từ dưới lên)

image-alt

Chiến lược từ dưới lên (hoặc giải quyết và xử lý từ dưới lên): Chiến lược từ dưới lên kết hợp những tiến trình đọc ở cấp độ thấp hơn để dạy học sinh thiết kế xây dựng ý nghĩa từ những đơn vị ngôn từ cơ bản nhất, gồm có những chữ cái, cụm vần âm và từ. Học sinh hiểu ý nghĩa của một văn bản bằng cách xây dựng trên cơ sở nghiên cứu và nghiên cứu và nghiên cứu và nghiên cứu và phân tích những đơn vị ý nghĩa nhỏ nhất.

Chiến lược đọc từ dưới lên thường sẽ được vận dụng so với những dạng bài tập yên cầu sự phân tích kĩ lưỡng về mặt cấu trúc ngữ pháp cũng như nghĩa của từ,tìm từ đồng nghĩa, nổi bật là Complete the summary (hoàn thành đoạn tóm tắt nội dung) và Complete the table (hoàn thành bảng)

Các bước triển khai kế hoạch Bottom-up

Bước 1: Xác định loại từ của chỗ trống cần điền. Các bạn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn có thể tìm hiểu thêm bài viết sau để nắm rõ hơn cách xác lập loại từ trong tiếng anh Các yếu tố khi sử dụng loại từ tiếng Anh của người mới học IELTS (trình độ 3.5 – 4.5)

Bước 2: Gạch chân những keyword xung quanh chỗ trống cần điền. Keyword ở đây thường sẽ là những danh từ, động từ, tính từ mang nội dung chính của câu. Từ những keyword đó, chúng ta sẽ xác lập được vị trí của thông tin cần tìm trong bài đọc.

Bước 3: Tìm kiếm những cấu trúc câu mang nghĩa giống nhau trong phần bài tập và bài đọc. Đa số trong những phần bài tập dạng tóm tắt, nội dung trong bài đọc sẽ được “paraphrase” ở dạng dùng từ động nghĩa hay dùng cấu trúc mang nghĩa tương tự. Ví dụ: Sự quy đổi giữa mệnh đề nhượng bộ “Although/Even though” và viêc sử dụng từ nối “But”.

Bước 4: Đối chiếu phần nội dung trong bài đọc và phần nội dung trong phần bài tập, phần nội dung còn thiếu sẽ là đáp án chúng ta tìm. Tuy nhiên, đôi lúc, phần thông tin trong bài sẽ ở một dạng từ khác so với dạng từ đã xác lập trong phần bài tập, do đó, thí sinh cần quan tâm sự khác nhau và quy đổi loại từ cho thích hợp.

Áp dụng những bước vào làm bài tập

Ví dụ: ( IELTS Cambridge 13- Reading test 1)

image-alt

Bước 1: Chỗ trống số 24 nằm ngay sau một phrasal verb (can) ở dạng phủ định (cannot) và ngay sau đó là dấu phẩy, dựa vào những thông tin phân tích này, thí sinh cần phải tìm một động từ để điền vào chỗ trống, đồng thời động từ nay cần ở dạng nguyên mẫu.

Bước 2: Các keyword xung quanh vị trí số 24 sẽ là : For John Eastwood, central feature, boredom, attention system. Từ những keyword này, ta xác định được phần thông tin cần tìm sẽ nằm tại đoạn D trong bài như hình dưới đây

image-alt

Bước 3: Tại câu số 24 có sử dụng mệnh đề chỉ nguyên nhân-kết quả ( the central feature of boredom…due to…) dựa vào đây thí sinh có thể tìm được cấu trúc tương tự trong bài đọc (This causes..).

Ngoài ra, ta còn thấy được phần động từ cần điền nằm ở vế kế quả (trước due to), và cấu trúc câu This causes trong bài cũng ám chỉ phần kết quả, nên người đọc có thể ngầm giả thuyết hai phần này sẽ trùng nhau khi so sánh bài đọc và phần tóm tắt. Nói cách khác, sau This causes có thể là câu trả lời cần tìm.

image-alt

Bước 4: Phần việc tiếp theo thí sinh cần làm là dịch câu trong bài tâp và bản tóm tắt để đối chiếu, tìm ra phần còn thông tin còn thiếu trong phần tóm tắt

Trong context: For John Eastwood, the central feature of boredom is that people cannot 24……………………………, due to a failure in what he calls the ‘attention system’

Dịch tương đối: Đối với John Eastwood, đặc thù TT của sự nhàm chán là viêc người ta không thể……, bởi vì sự thất bại trong hệ quan tâm của họ

Đối chiếu với phần nội dung đã khoanh vùng

For Eastwood, the central feature of boredom is a failure to put our ‘attention system’ into gear. This causes an inability to focus on anything

Dịch tương đối: Đối với Eastwood, đặc thù TT của sự nhàm chán là một sư thất bại khi sử dụng hệ chú ý. Điều này dẫn đến mất năng lực tập trung.

=> Ta thấy được sự trùng lặp thông tin giữa đoạn văn bản và bản tóm tắt khi đề cập đến những keyword như: đặc điểm trung tâm của sự nhàm chán, sự thất bại của hệ chú ý, tuy nhiên trong phần tóm tắt vẫn còn trống thông tin năng lực tập trung vốn có trong bài đọc. Đồng thời kết hợp với phân tích ở bước 1 và 3 chỉ ra động từ cần tìm nằm ở vế hiệu quả tương tự với “Điều này dẫn đến mất năng lực tập trung”, ta kết luận được động từ cần tìm ở đây là tập trung chuyên sâu focus”.

Top-down reading strategy (Chiến lược đọc từ trên xuống)

top-down-reading-strategy-100

Xử lý ngôn ngữ từ trên xuống xảy ra khi ai đó sử dụng thông tin cơ bản để Dự kiến ý nghĩa của ngôn ngữ mà họ sẽ nghe hoặc đọc. Thay vì trước hết dựa vào phân tích những từ ( như trong kế hoạch từ dưới lên), họ tăng trưởng kỳ vọng về những gì họ sẽ đọc, và xác nhận hoặc bác bỏ những điều này khi họ đọc. 

Theo những người ủng hộ cách tiếp cận này, năng lực hiểu nằm ở người đọc. Người đọc sử dụng kỹ năng và kiến thức nền tảng, kỳ vọng, giả định và thắc mắc và tham gia vào những kế hoạch đọc trước, ví dụ điển hình như xem trước văn bản, Dự kiến và kích hoạt kiến thức nền tảng.

Chiến lược này sẽ tương thích với những dạng bài tập chỉ yên cầu người đọc hiểu được nội dung chính của đoạn văn bản và chọn đáp án tóm tắt tương thích như dạng matching headings. Thông thường trong một đoạn văn bản, sẽ có những từ vựng mới mang tính chuyên ngành, gây khó khăn trong việc dịch nghĩa, việc sử dụng kiến thức nền vốn có sẽ giúp người đọc suy ra được nội dung chính của đoạn mà không cần tập trung quá nhiều vào những thông tin chi tiết. Dưới đây tác giả sẽ hướng dẫn cách áp dụng chiến lược Top-down qua ba bước đơn giản:

Bước 1: Gạch chân keyword những câu cần nối trong phần bài tập.

Bước 2: Thí sinh sử dụng kiến thức nền đã có để tưởng tượng được đoạn văn đáp án sẽ có những thông tin gì tương quan đến phần keyword trong câu.

Thông tin ở đây có thể trả lời cho những câu hỏi” Chủ đề đoạn văn sẽ là gì?”,”Những từ tương quan đến chủ đề có thể Open là gì?”,”Nhóm đối tượng người tiêu dùng có thể xuất hiện trong đoạn là ai, hoặc ở độ tuổi nào?”….

Bước 3: Bước tiếp theo, thí sinh sẽ đọc nắm ý chính những đoạn văn trong bài để tìm ra đoạn phù hơp với thông tin của câu. Thí sinh có thể tham khảo bài viết sau để hiểu cách đọc lấy ý chính của một đoạn văn Cách đọc hiểu nội dung của một đoạn văn trong IELTS Reading (Phần 1)

Áp dụng những bước vào phần bài tập

Nguồn: Ielts Cambridge 13 – Reading test 4

image-alt

Tác giả sẽ ứng dụng những bước để đi tìm đáp án cho câu số 23

Bước 1: Gạch chân các keyword trong câu: “explanation, soiled, healthy, before, farming”

Bước 2: Dựa vào keyword, ta có thể tạm hiểu phần thông tin chính trong câu là “ một sự giải thích về cách đất duy trì sự phì nhiêu trước khi có sự tăng trưởng của nghề nông”. Kết hợp với thông tin nền có sẵn, người đọc có thể hình dung một vài cách để duy trì sự phì nhiêu cho đất như một cách tự nhiên là nhờ các vi sinh vật, nhờ các loại cây khi phân hủy sẽ đem lại chất dinh dưỡng cho đất. Ngoài ra, người đọc có thể hình dung một vài từ vựng quen thuộc thuộc chủ đề này như: “fertile, plant,nutrient, decay/die”

Bước 3: Từ thông tin ở bước 2, thí sinh đọc các đoạn văn trong bài và sẽ thấy được đoạn C chính là đáp án cho câu số 23. Nội dung tóm tắt của đoạn C cũng đưa ra sự giải thích về cách đất duy trì sự phì nhiêu trong tự nhiên và đồng thời chỉ ra được tác hại của nông nghiệp đối với đặc tính của đất. Bên cạnh đó, thí sinh cũng có thể thấy được một vài từ vựng đã được dự đoán trước ở bước 2 như “plants, die,decay, nutrients”.

image-alt

Tổng kết

Qua bài viết này, tác giả đã giới thiệu tới bạn đọc hai quá trình xử lí thông tin top-down bottom-up cũng như cách ứng dụng chúng vào việc đọc hiểu. Trong khi Top-down strategy phụ thuôc phần đông vào kiến thức nền và trải nghiệm của người đọc để diễn giải đươc nội dung bài đọc, Bottom-up strategy đòi hỏi người đọc dành nhiều thời hạn hơn để rèn luyện cách phân tích các thành phần nhỏ trong câu để xây dựng nên ý nghĩa hoàn hảo của đoạn văn bản. Mỗi dạng chiến lược sẽ phù hợp với tùy dạng bài tập khác nhau, tuy nhiên, người đọc vẫn có thể áp dụng cùng lúc hai chiến lược này để bộ trợ cho khả năng đọc hiểu của mình. Chúc các bạn hoc tập tốt. 

Viết một bình luận