IUCN là gì? Giới thiệu về Liên minh bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN

Liên minh bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế IUCN là gì? Lịch sử hình thành và tăng trưởng IUCN? Sách đỏ IUCN? Phân loại nguy cấp theo Sách đỏ? Phân loại những Khu vực được bảo vệ? Hội nghị và những ủy bản của IUCN?

IUCN là một tổ chức triển khai triển khai triển khai triển khai triển khai triển khai triển khai triển khai triển khai quốc tế hoạt động giải trí giải trí giải trí trong lĩnh vực bảo tồn vạn vật vạn vật vạn vật vạn vật vạn vật vạn vật vạn vật vạn vật vạn vật thiên nhiên và sử dụng vững chắc tài nguyên thiên nhiên, với những hoạt động đơn cử như: tích lũy và phân tích số liệu, nghiên cứu, thực thi dự án, hoạt động chủ trương và giáo dục. Sứ mệnh của IUCN là “tạo ảnh hưởng, khuyến khích và hỗ trợ những nhóm xã hội trên toàn quốc tế thực thi bảo tồn thiên nhiên và đảm bảo sử dụng tài nguyên thiên nhiên bền vững và công bằng”.

Tổng đài Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến 24/7: 1900.6568

1. IUCN là gì?

Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên, viết tắt là IUCN, từ năm 1990 tới tháng 3 năm 2008 còn được gọi bằng tên gọi khác là World Conservation Union – tức là Liên minh Bảo tồn Thế giới, là một tổ chức bảo vệ thiên nhiên, được biết đến qua việc công bố cuốn Sách đỏ hàng năm, nhằm mục tiêu mục đích mục đích cảnh báo nhắc nhở quốc tế về thực trạng suy thoái và khủng hoảng thiên nhiên và môi trường tự nhiên thiên nhiên trên toàn cầu, và những tác động ảnh hưởng tác động của con người lên sự sống của Trái Đất.

IUCN tiếng Anh là International Union for Conservation of Nature and Natural Resources.

The International Union for Conservation of Nature (IUCN; officially International Union for Conservation of Nature and Natural Resources) is an international organization working in the field of nature conservation and sustainable use of natural resources. It is involved in data gathering and analysis, research, field projects, advocacy, and education. IUCN’s mission is to “influence, encourage and assist societies throughout the world to conserve nature and to ensure that any use of natural resources is equitable and ecologically sustainable”.

Over the past decades, IUCN has widened its focus beyond conservation ecology and now incorporates issues related to sustainable development in its projects. IUCN does not itself aim to mobilize the public in tư vấn of nature conservation. It tries to influence the actions of governments, business and other stakeholders by providing information and advice, and through building partnerships. The organization is best known to the wider public for compiling and publishing the IUCN Red List of Threatened Species, which assesses the conservation status of species worldwide.

2. Lịch sử hình thành và tăng trưởng IUCN:

IUCN được xây dựng năm 1948 sau 1 hội nghị quốc tế tại Fontainebleau, Pháp và hiện đặt trụ sở chính tại Gland, Thụy Sĩ. Ngoài ra, IUCN còn có 62 Trụ sở ở những vương quốc khác. Số thành viên lúc bấy giờ là trên 1270 từ 160 quốc gia,[1] gồm những nhóm thành viên sau:

90 thành viên vương quốc (thường là những bộ của những quốc gia, như là bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và Trung Quốc, bộ Môi trường Nga)

119 thành viên là những tổ chức thường trực những chính phủ.

973 thành viên là những tổ chức phi chính phủ nước nhà nước nhà (NGO), trong đó có 109 tổ chức quốc tế.

Xem thêm: NATO là gì? Giới thiệu về Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)

44 thành viên từ những tổ chức trực thuộc liên minh (chi nhánh).

Ngoài ra còn khoảng chừng chừng chừng chừng chừng 1.000 nhân viên và 10000 nhà khoa học, chuyên viên của 181 vương quốc trên quốc tế hoạt động tình nguyện.

Chủ tịch IUCN lúc bấy giờ là ông Zhang Xinsheng (Chương Tân Thắng) (Trung Quốc), từ năm 2012. Tổng giám đốc lúc bấy giờ là bà Inger Andersen (Đan Mạch), từ năm 2015.

Tên gọi qua những thời kỳ

Từ năm 1948 tới năm 1956 có tên gọi theo tiếng Anh là International Union for the Protection of Nature (nghĩa là Liên minh Quốc tế bảo vệ Thiên nhiên, viết tắt IUPN).

Từ năm 1956 được đổi tên thành International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (nghĩa là Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên và Tài nguyên Thiên nhiên, viết tắt IUCN hay UICN theo tên gọi bằng tiếng Pháp hay tiếng Tây Ban Nha). Đây cũng là tên gọi pháp lý đầy đủ của IUCN, mặc dầu nói chung người ta chỉ viết là International Union for Conservation of Nature (Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên).

Từ năm 1990 tới tháng 3 năm 2008 còn được gọi là World Conservation Union (nghĩa là Liên minh Bảo tồn Thế giới) cùng với tên gọi IUCN. Sau tháng 3 năm 2008 không còn sử dụng rộng rãi tên gọi này nữa.

3. Sách đỏ IUCN:

Sách đỏ IUCN hay gọi tắt là Sách đỏ (tiếng Anh: IUCN Red List of Threatened Species, IUCN Red List hay Red Data List) được tạo nên vào năm 1964, nó là list tổng lực nhất về thực trạng bảo tồn và phong phú của những loài động vật hoang dã hoang dã và thực vật trên thế giới. Nó sử dụng một bộ tiêu chuẩn để nhìn nhận rủi ro tiềm ẩn tuyệt chủng của hàng ngàn loài và phân loài. Danh sách này được giám sát bởi Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, IUCN). Những tiêu chí này có tương quan đến toàn bộ những loài và tổng thể những khu vực trên thế giới. Với cơ sở khoa học mạnh mẽ, Sách đỏ IUCN được công nhận là list tốt nhất để điều tra so với thực trạng phong phú sinh học của một loài nào đó. Một loạt Sách đỏ khu vực được xuất bản bởi những vương quốc hoặc tổ chức, nhằm nhìn nhận rủi ro tiềm ẩn tuyệt chủng đối với những loài trong một đơn vị chức năng quản lý.

Xem thêm: ASEAN là gì? Chức năng và vai trò của hiệp hội những nước Khu vực Đông Nam Á ASEAN

Dựa trên những tiêu chuẩn nhìn nhận thực trạng những loài của IUCN, chính phủ Việt Nam cũng công bố Sách đỏ Việt Nam để hướng dẫn, thúc đẩy công tác bảo vệ tài nguyên sinh vật thiên nhiên. Đây cũng là tài liệu khoa học dược sử dụng vào việc soạn thảo và ban hành những quy định, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ tài nguyên sinh vật thiên nhiên, tính đa dạng sinh học và môi trường sinh thái.

Danh sách đỏ của IUCN được đặt theo những tiêu chí đúng chuẩn để nhìn nhận rủi ro tiềm ẩn tuyệt chủng của hàng nghìn loài và phân loài. Những tiêu chí này có tương quan đến tất cả những loài và tất cả những khu vực trên thế giới. Mục đích là để truyền đạt sự cấp bách của những yếu tố bảo tồn cho công chúng và những nhà hoạch định chính sách, cũng như giúp hội đồng quốc tế nỗ lực giảm thiểu sự tuyệt chủng của các loài. Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) (1996), các tiềm năng chính được nêu trong Sách đỏ là (1) để cung ứng thông tin dựa trên cơ sở khoa học về tình trạng của các loài và phân loài ở cấp độ toàn cầu, (2) để thu hút sự chú ý đến tầm nhìn và tầm quan trọng của việc đa dạng sinh học đang bị đe dọa, (3) ảnh hưởng tác động đến chủ trương và quyết định của quốc gia và quốc tế và (4) để cung cấp thông tin để hướng dẫn các hành vi nhằm bảo tồn đa dạng sinh học.

Những người nhìn nhận các loài gồm có BirdLife International, Viện Động vật học (bộ phận điều tra và điều tra và nghiên cứu của Thương Hội Động vật học Luân Đôn), Trung tâm giám sát bảo tồn quốc tế và nhiều nhóm chuyên gia trong Ủy ban Sinh tồn IUCN (SSC). Nói chung, các nhìn nhận nghiên cứu của các tổ chức và nhóm này chiếm gần 50% số loài trong Sách đỏ.

IUCN đặt mục tiêu có danh mục của mọi loài được đánh giá lại sau mỗi năm năm nếu hoàn toàn có thể hoặc ít nhất là cứ sau mười năm. Điều này được thực hiện theo cách đánh giá ngang hàng thông qua các nhóm chuyên gia của Ủy ban Sinh tồn IUCN (SSC), là Cơ quan Sách đỏ chịu nghĩa vụ và trách nhiệm về một loài, nhóm loài hoặc khu vực địa lý cụ thể.

Tính đến năm 2018, 26.197 loài hiện được phân loại là sắp nguy cấp, nguy cấp hoặc cực kỳ nguy cấp.

4. Phân loại nguy cấp theo Sách đỏ:

Từ năm 1963, Liên minh IUCN tiếp tục phát hành Sách đỏ (tiếng Anh là IUCN Red List of Threatened Species, IUCN Red List hay Red Data List) là danh sách về tình trạng bảo tồn và đa dạng của các loài động vật và thực vật trên thế giới, chia thành các cấp:

Extinct EX (tuyệt chủng)

Extinct in the Wild EW (tuyệt chủng trong tự nhiên)

Xem thêm: Quyền năng của tổ chức quốc tế liên chính phủ là thế lực phái sinh và hạn chế

Critically Endangered CR (cực kỳ nguy cấp, có nguy cơ tuyệt chủng)

Endangered EN (nguy cấp cao)

Vulnerable VU (bị đe dọa, sắp nguy cấp)

Near Threatened NT (sắp bị rình rập đe dọa hoặc nguy cơ nhẹ)

Least Concern LC (ít quan tâm)

Data Deficient DD (không dủ dữ liệu)

Not Evaluated NE (không phân loại hoặc không đánh giá)

Theo Sách đỏ IUCN 2007 (danh sách update ngày 12 tháng 9), tổng số 16.306 loài sinh vật (thực – và động vật), được coi là đang nguy cấp, trong đó có 785 loài được coi là đã hoàn toàn tuyệt chủng và 65 loài chỉ còn sống sót trong môi trường nuôi nhốt (tuyệt chủng trong thiên nhiên), trong tổng số 41.415 loài (của khoảng 1,9 triệu chủng loại trên thế giới) đã được xếp hạng.

Xem thêm: UN là gì? Chức năng, trách nhiệm và vai trò của Liên hợp quốc?

Trong bản đánh giá năm 2006 của IUCN, 65% loài linh trưởng của Việt Nam đang ở trong tình trạng Nguy cấp hoặc Cực kỳ nguy cấp, thế cho nên Việt Nam đang là một trong những nước được ưu tiên cao nhất trên toàn quốc tế về bảo tồn linh trưởng.

5. Phân loại các Khu vực được bảo vệ:

IUCN đã đưa ra một mạng lưới hệ thống xếp loại những khu vực được bảo vệ từ năm 1978 và đến năm 1994 được cải tiến, chia ra như sau:

Loại Ia và Ib: Strict Nature Reserve/Wilderness Area: Khu bảo lãnh thiên nhiên nghiêm ngặt/Khu vực hoang dã, là những khu vực rộng lớn mà mục đích chính là để nghiên cứu hoặc bảo vệ những vùng hoang dã lớn.

Loại II: National Park: Vườn quốc gia, khu vực mà mục đích chính để bảo vệ hệ sinh thái và để nghỉ dưỡng.

Loại III: Natural Monument: Di tích thiên nhiên. Khu vực lưu giữ những biểu lộ đặc biệt quan trọng của thiên nhiên.

Loại IV: Habitat/Species Management Area: Khu quản trị môi trường sống/loài. Khu vực quản lý quản lý đặc biệt.

Loại V: Protected Landscape/Seascape: Cảnh quan đất liền/cảnh quan biển được bảo vệ. Khu vực để bảo vệ những cảnh sắc trên đất liền hoặc trên biển.

Loại VI: Managed Resource Protected Area: Khu bảo lãnh tài nguyên được quản lý. Khu vực điều hành để sử dụng hiệu suất cao tài nguyên môi trường.

Xem thêm: Mục đích và nguyên tắc hoạt động của Tổ chức thương mại quốc tế WTO

6. Hội nghị và các ủy bản của IUCN:

Hội nghị:

Từ năm 1994, cứ 4 năm, các thành viên lại họp Hội nghị Bảo tồn Thế giới (World Conservation Congress), gần đây nhất là hội nghị năm 2012 tại Jeju-si, Hàn Quốc. Đại hội tiếp theo vào năm năm nay tại Hawaii.[3][4]

Cứ 10 năm (từ năm 1962) lại tổ chức World Parks Congress, trong đó đề ra những sách lược bảo vệ thiên nhiên trong những khu vực được bảo vệ, lần họp thứ 6 gần đây nhất là vào tháng 11 năm năm trước tại Sydney, Úc.[5][6]

Các Ủy ban:

IUCN Commission on Ecosystem Management (CEM): Ủy ban Quản lý Hệ sinh thái, khoảng 400 thành viên, người đứng đầu lúc bấy giờ là Hillary Masundire.

IUCN Commission on Education and Communication (CEC): Ủy ban Giáo dục đào tạo và Truyền thông, trên 500 thành viên, người đứng đầu lúc bấy giờ là Keith Wheeler (Hoa Kỳ).

IUCN Commission on Environmental, Economic and Social Policy (CEESP): Ủy ban Chính sách Môi trường, Kinh tế và Xã hội, khoảng 500 thành viên, người đứng đầu lúc bấy giờ là Taghi Farvar.

IUCN Commission on Environmental Law (CEL): Ủy ban Luật Môi trường, khoảng 800 thành viên, người đứng đầu hiện nay là Sheila Abed. Một phần hoạt động chính của CEL là Chương trình Luật Bảo vệ Môi trường (ELP) với việc điều hành một trung tâm Luật Môi trường (IUCN Environmental Law Centre).

Xem thêm: WTO là gì? Chức năng, trách nhiệm và vai trò của Tổ chức mậu dịch quốc tế WTO

IUCN Species Survival Commission (SSC): Ủy ban Vì sự sống còn các loài, khoảng 7.000 thành viên, điều hành bởi Holly Dublin. Ủy ban này công bố cuốn Sách đỏ.

IUCN World Commission on Protected Areas (WCPA): Ủy ban Thế giới về các khu vực bảo hộ, điều hành khoảng 1.300 khu vực được bảo lãnh trên thế giới, người đứng đầu hiện nay là Nikita Lopoukhin.