Dân Campuchia chuyển từ ghét người Việt sang ghét Trung Quốc? – BBC News Tiếng Việt

Dân Campuchia chuyển từ ghét người Việt sang ghét Trung Quốc?

  • Mỹ Hằng
  • BBC News Tiếng Việt, Bangkok

26 tháng 9 2019

Người Campuchia biểu tình phản đối việt nam trước đại sứ quán Nước Ta tại Campuchia, nhu yếu việt nam trả lại vùng đất lịch sử vẻ vang dân tộc bản địa vẻ vang dân tộc dân tộc dân tộc bản địa vẻ vang dân tộc Kampuchea Krom

Nguồn hình ảnh, Satoshi Takahashi/Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Người Campuchia biểu tình phản đối việt nam trước đại sứ quán Nước Ta tại Campuchia năm 2014, yêu cầu VN trả lại vùng đất lịch sử Kampuchea Krom

Sự bành trướng của Trung Quốc tại Campuchia khiến người dân nước này khởi đầu chuyển dần từ thái độ ‘phân biệt đối xử’ với người Việt sang ác cảm với người Trung Quốc.

“Người Campuchia hiện đang lo ngại về người Trung Quốc hơn là người Việt. Trung Quốc đã biến một thành phố biển yên bình và có vị trí đặc biệt quan trọng trong lòng dân Campuchia thành nơi có nhiều sòng bài, băng đảng, và là nơi rửa tiền,” Vũ Minh Hoàng, tìm hiểu và điều tra và điều tra và điều tra và nghiên cứu và điều tra sinh Tiến sỹ ngành lịch sử Đông Dương tại Mỹ, nói với Đài truyền hình BBC News Tiếng Việt từ Phnom Penh.

Có mặt tại Phnom Penh hồi tháng 7/2019 để tham gia Hội thảo quốc tế về Nạn diệt chủng, nhà nghiên cứu Vũ Minh Hoàng cho hay, anh có thêm thời cơ chứng kiến tận mắt ảnh hưởng của Trung Quốc tại đây. Trước đó, anh từng tham dự hội thảo chiến lược chủ đề “Đầu tư và cạnh tranh đối đầu giữa Trung Quốc, Nước Ta tại Campuchia qua những thập kỷ” tổ chức tại Mỹ.

‘Sự thiếu tín nhiệm giữa hai dân tộc’

Trong chuyến công tác làm việc thao tác đến Phnom Penh, chúng tôi muốn tìm hiểu nguyên do vì sao hội đồng gốc Việt luôn không được nghênh đón ở Campuchia, dẫn đến tình trạng hơn 180.000 người không chính phủ, không tương lai tại chính nơi gia đình họ đã sinh sống nhiều đời.

Một người biểu tình Campuchia cầm biểu ngữ lôi kéo VN rời khỏi Campuchia năm 1979

Nguồn hình ảnh, Roland Neveu/Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Một người biểu tình Campuchia cầm biểu ngữ kêu gọi VN rời khỏi Campuchia năm 1979

Chúng tôi đã gặp những người Việt ở Campuchia không được cấp hộ tịch, những trẻ gốc Việt không có giấy khai sinh, dẫn đến việc không được đi học trường chính phủ, không có bằng cấp, không hộ chiếu, không thẻ ngân hàng, không hề làm việc cho nhà nước. Vòng luẩn quẩn này đã lặp đi lặp lại nhiều đời…

Về yếu tố này, nhà nghiên cứu Vũ Minh Hoàng đồng ý chấp thuận rằng, qua những tài liệu lịch sử, “có sự thiếu tín nhiệm từ rất truyền kiếp giữa dân tộc Campuchia với người Việt Nam.”

Theo nhận định của nhà sử học trẻ, nguồn gốc mối hiềm khích này có lẽ bắt đầu từ thời vua Minh Mạng mang quân can thiệp vào Campuchia. Sang thời Pháp thuộc, người Pháp liên tục đưa nhiều người Việt sang làm quan chức cho thể chế thực dân tại Campuchia. Tiếp đến, thời chiến tranh Việt Nam, quân đội Nước Ta đã dùng Campuchia làm nơi vận chuyển vũ khí, lương thực, quân lương dọc theo tuyến đường mòn Hồ Chí Minh.

Một số tài liệu lịch sử cho rằng những việc làm đó của quân Nước Ta dẫn đến việc Mỹ thả bom ở Campuchia.

Các tài liệu và báo chí truyền thông khác cũng nhắc đến sự kiện lịch sử xảy ra cách đây 40 năm, khi quân đội Nước Ta sang giải phóng Campuchia khỏi chế độ diệt chủng Khmer Đỏ và giúp quốc gia này kiến thiết kiến thiết kiến thiết kiến thiết kiến thiết xây dựng lại đất nước.

Nghiên cứu sinh Tiến sỹ Vũ Minh Hoàng

Chụp lại hình ảnh,

Nghiên cứu sinh Tiến sỹ Vũ Minh Hoàng

Đã có rất nhiều quan điểm khác nhau về sự hiện hữu của Nước Ta tại Campuchia khi đó. Trong lòng dân Campuchia từng có ý kiến rằng Nước Ta sau khi ‘giải phóng xong’ thì không về ngay mà ở lại, muốn ‘xâm lược’ và ‘đô hộ’ Campuchia.

“Khi đó, Campuchia đã mất hơn 2 triệu người trong nạn diệt chủng. Chỉ còn lại dân số vỏn vẹn bằng một nửa dân số TP. Hà Nội giờ đây và người dân luôn bị ám ảnh, lo sợ rằng quốc gia họ sẽ biến mất. Nước Ta thời đó đã cố gắng rất nhiều để giúp bạn xây dựng lại đất nước, làm nguôi đi những ám ảnh này. Nhưng rất khó, trong công tác với nước bạn thì sẽ luôn có những sai sót, dễ làm họ mặc cảm,” Vũ Minh Hoàng nói.

“Cần phải nhấn mạnh yếu tố rằng lịch sử không tự nhiên dẫn đến bài Việt, vì có cả những kỷ niệm đẹp lẫn xấu trong quan hệ hai nước. Tinh thần bài Việt chỉ dâng lên khi bị những đảng trái chiều sử dụng làm con bài chính trị tại đây, trong khi giáo dục về lịch sử trong nhà trường vẫn còn chưa được đầy đủ và công bằng. Nhưng khi đảng đối lập ở Campuchia bị giải tán thì niềm tin bài Việt cũng đi xuống.”

“Tuy nhiên, Campuchia từng có một quá khứ huy hoàng khiến hậu duệ sau này khó lòng hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn có thể vượt qua. Họ từng có một đế chế rất lớn trong đó có mảnh đất giờ đây là miền Nam Việt Nam… Những gì đã xảy ra với đế chế này khiến người Campuchia luôn thấy mặc cảm. Cho đến nay, vẫn có sự hoài nghi giữa hai dân tộc.”

Biểu tình phản đối Nước Ta tại Campuchia năm 2014

Nguồn hình ảnh, TANG CHHIN SOTHY/Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Biểu tình phản đối Nước Ta tại Campuchia năm 2014

Trung Quốc bành trướng mạnh ở Campuchia

Trong khi những nghiên cứu rất ít về hội đồng gốc Việt vô chính phủ nước nhà tại đây chỉ ra rằng có rất ít “ánh sáng lạc quan” để họ có thể vươn lên được tại Campuchia, địa thế địa thế căn cứ vào “lịch sử quan hệ giữa hai hội đồng người” (như nhận định của Tiến sỹ Christoph Sperfeldt trong “A Boat Without Anchors”(Con thuyền không neo), thì theo nhà nghiên cứu Vũ Minh Hoàng, có vẻ như mới đây đã có chút biến hóa trong cách người Campuchia nhìn nhận về người Việt.

Vũ Minh Hoàng cho rằng đã có những tín hiệu tốt trong mối quan hệ giữa hai hội đồng người Việt và Campuchia, đặc biệt trong hai năm qua. Một trong những nguyên do chính dẫn đến sự đổi khác này là sự xuất hiện của Trung Quốc tại nước này.

“Người Campuchia hiện lo ngại về người Trung Quốc hơn là người Việt. Trung Quốc mua đất, xây sòng bạc ở Campuchia. Một số thế lực ở Trung Quốc chọn Campuchia để góp vốn góp vốn đầu tư cho những hoạt động giải trí giải trí không minh bạch. Điều này khiến người Campuchia mặc cảm. Tinh thần bài Trung đang ngày càng can đảm và can đảm và mạnh mẽ tại đây, phủ bóng lên tâm thức ‘ghét’ người Việt. Không thể nói người Campuchia không còn ghét người Việt, nhưng mức độ đã thay đổi,” Vũ Minh Hoàng phân tích.

Bóng dáng của Trung Quốc quả thực rõ mồn một khi chúng tôi ngồi trên xe tuk tuk chạy qua đường phố Phnom Penh, anh lái xe liên tục chỉ ra những tòa nhà “của Trung Quốc” đồ sộ, nguy nga, màu vàng hoặc đỏ lấp lánh.

“Những con đường này cách đây hai năm khi tôi quay trở lại Việt Nam vẫn còn trống không. Thế mà khi quay trở lại đã mọc lên nhiều nhà cửa, công trình của Trung Quốc,” anh nói.

Từ nơi chúng tôi ngồi triển khai cuộc phỏng vấn ven sông Mekong ở Phnom Penh, cũng có thể thấy thấp thoáng những tòa nhà nguy nga của Trung Quốc.

Một casino của Trung Quốc tại Sihanoukville, Campuchia

Nguồn hình ảnh, Paula Bronstein/Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Một casino của công ty Trung Quốc tại Sihanoukville, Campuchia

Trung Quốc đã cho ‘khai hoang’ Diamond City – một hòn hòn đảo phù sa, nối với thủ đô Phnom Penh bằng 4 cây cầu và đầu tư vào công trình xây dựng những nhà ở hạng sang và những tòa nhà thương mại tại đây.

Sự hiện diện của Trung Quốc được thấy rõ với những biển hiệu ký tự tiếng Trung ở khắp nơi.

Thế nhưng, tốc độ xây dựng của Trung Quốc ở Phnom Penh không thấm tháp gì so với ở thành phố biển Sihanoukville – nơi gần đây được báo chí quốc tế mô tả là “thay đổi không hề nhận ra”.

Một số người ước tính rằng người Trung Quốc chiếm gần 20% dân số Sihanoukville. Trong tổng số khách quốc tế trong năm 2017, gần 120.000 là người Trung Quốc – tăng 126% mỗi năm. Trong số 1,3 tỷ đô la Mỹ đầu tư vào Sihanoukville trong năm qua, 1,1 tỷ đô la Mỹ đến từ Trung Quốc.

Theo SCMP, có khoảng 16.000 người Trung Quốc có giấy phép lao động tại Campuchia năm ngoái. Nhiều người hoạt động trong nghành du lịch và dự án xây dựng ở tỉnh Sihanoukville và tỉnh Koh Kong lân cận.

Campuchia cũng là nơi những nhóm tội phạm ma túy nhắm tới để rửa tiền tại những sòng bạc, theo những nhà điều tra thuộc Văn phòng Liên Hợp Quốc về Chống Ma túy và Tội phạm, trong một bài viết trên Nikkei Asian Review. Lực lượng Đặc nhiệm Hành động Tài chính, một tổ chức liên chính phủ giám sát rửa tiền toàn cầu, năm nay đã đưa Campuchia vào “danh sách xám”.

Tốc độ tăng trưởng đã khiến nhiều người dân địa phương lo lắng. Nỗi sợ hãi này đã thúc đẩy sự thù địch ngày càng tăng giữa những người dân địa phương so với dòng người Trung Quốc mới. Hai cộng đồng sống cạnh nhau ở Sihanoukville nhưng hiếm khi tương tác.

Sự di dời của tình cảm yêu ghét

Một nạn nhân sống sót đang được đưa ra từ đồng đổ nát

Nguồn hình ảnh, AFP/GETTY IMAGES

Chụp lại hình ảnh,

Một nạn nhân sống sót đang được đưa ra từ đồng đổ nát từ vụ sập tòa nhà 7 tầng ở Sihanoukville

Trên một diễn dàn trên mạng xã hội, một người tên Madonith viết:

“Tôi là người Campuchia, tôi biết rằng Trung Quốc đã lấy hai thành phố của Campuchia và biến thành thành phố của họ. Sihanoukville để làm căn cứ thủy quân và Kaoh Kong cho căn cứ không quân.”

Còn ông Richard Mackay viết:

“Tôi đã tới Đông Nam Á đầu năm nay. Nơi tệ hại nhất mà tôi viếng thăm là Sihanoukville. Nó là một nơi xấu xí, hỗn loạn nhất mà tôi từng tới. Người ta đã biến một thiên đường mơ màng nơi đây thành một thành phố nghỉ dưỡng kiểu Macau. Tôi nghe nói mafia Trung Quốc và ma túy đã tràn ngập nơi này. Bữa sáng duy nhất mà tôi có thể tìm thấy ở đó là món quẩy Trung Quốc!”

Nhà nghiên cứu Vũ Minh Hoàng cho rằng Trung Quốc đã có vai trò ở Campuchia từ lâu. Nhưng hai năm qua, một phần do công tác đả hổ trong nước của Tập Cận Bình, những quan chức có nguồn tiền không minh bạch, không dùng được tiền đó trên đất Trung Quốc nữa nếu không muốn chịu rủi ro đáng tiếc cao, đã tích cực tìm nơi để rửa tiền. Và Campuchia trở thành khu vực lý tưởng của họ.

“Việc này khiến người Campuchia rất mặc cảm. Tệ hơn, người Trung Quốc không hiểu rõ tầm quan trọng và tình cảm của người Campuchia với Sihanoukville. Khi người Trung Quốc đến Sihanoukville xây dựng, họ đưa nhiều lao động Trung Quốc sang, kể cả thợ xây lẫn kiến trúc sư. Tôi và 1 số ít nhà nghiên cứu vừa xem một video âm nhạc của Trung Quốc có hình ảnh những công nhân Trung Quốc đang hát, phía sau là Sihanoukville. Họ hát rằng: Ôi đời sống ở Trung Quốc rất khó, ở Sihanoukville còn khó hơn, nhưng chúng tôi sang đây để xây dựng một tương lai đẹp hơn.”

“Đây là mong muốn, ước mơ của người Trung Quốc, nhưng cái mà họ không hiểu được là Sihanoukville so với người Campuchia có một tầm quan trọng và những ký ức vô cùng mạnh mẽ. Nếu nói chuyện với bất kể ai ở Phnom Penh, thì họ đều nói về ký ức với bãi biển Sihanoukville đẹp, thanh bình, giá rẻ. Đây cũng là thành phố mang tên Vua Sihanouk được dân Campuchia rất yêu quý. Nên khi họ nhìn thấy thành phố hoàn toàn biến mất thì họ rất đau lòng.

“Sihanoukville hiện còn là nơi chứa chấp các băng đảng tội phạm của Trung Quốc. Năm ngoái, một băng đảng phát tán video nói “họ hoàn toàn thống trị Sihanoukville”, khiến mọi người đều lo sợ và giới chức Campuchia đã phải vào cuộc.”

“Bản thân chính phủ Trung Quốc cũng nhận thấy rằng những hoạt động phạm pháp của 1 số ít ít ít công ty và các băng đảng Trung Quốc ở Sihanoukville là mối đe dọa cho quan hệ song phương cũng như dẫn đến thâm hụt ngân sách, mất vốn cho nền kinh tế Trung Quốc. Đại sứ quán Trung Quốc đã tuyên bố sẽ tích cực phối hợp với các cơ quan thẩm quyền Campuchia để xử lý các vấn đề ở Sihanoukville.”

Nhà nghiên cứu Vũ Minh Hoàng nói các vấn đề Trung Quốc – Campuchia hiện nóng bỏng đến nỗi bạn bè anh đang chuyển dần sang nghiên cứu về đề tài này.

Lo ngại về tâm ý bài ngoại ở Campuchia

Tờ SCMP trong một bài báo năm 2018 đã viết rằng với nhiều người Campuchia, sự biến hóa của Sihanoukville là sự chia rẽ. Trong khi một số người Campuchia hưởng lợi từ nguồn tiền mà trước đây họ chưa từng có thì một số khác bị đẩy ra bên lề, khoảng cách giàu nghèo tại Campuchia ngày càng sâu sắc.

Sự bất mãn của người Campuchia với người Trung Quốc càng trầm trọng thêm khi đầu năm 2019, một công trình 7 tầng tại Sihanoukville có chủ đầu tư Trung Quốc bị sập, khiến ít nhất 25 người chết. Mới đây, lại có tin Campuchia cho Trung Quốc sử dụng căn cứ hải quân ở Ream, Sihanoukville – điều mà chính phủ của ông Hun Sen luôn phủ nhận.

Huỳnh Thanh Hiền, một người Campuchia gốc Việt làm móng tại Phnom Penh, nói với chúng tôi rằng một số người Campuchia vẻ bên ngoài rất thích người Trung Quốc vì ‘lắm tiền’ nhưng bên trong thì không ưa.

“Hàng nào có khách Trung Quốc vào sẽ đon đả lắm. Chủ nhà có khách Trung Quốc cũng thích cho thuê hơn là cho khách Việt Nam thuê vì được nhiều tiền hơn. Nhưng trong sâu thẳm thì người Campuchia sợ người Trung Quốc sẽ lấy mất đất đai của mình.”

Nhận định về tâm lý bài Trung Quốc thay vì bài Việt Nam ở Campuchia hiện nay, Vũ Minh Hoàng bày tỏ lo ngại rằng “có thể chỉ là nhất thời và không thể coi là một chiều hướng tích cực, nếu nó chỉ thêm dầu vào ngọn lửa bài ngoại, phân biệt chủng tộc ở Campuchia.”

“Về lâu dài, những thế lực bài ngoại có thể sẽ ngày càng tăng lực lượng và gây khó khăn cho cả những người gốc Trung Quốc lẫn Việt Nam sinh sống và làm việc hợp pháp tại Campuchia,” nhà sử học trẻ nói với BBC News Tiếng Việt từ Phnom Penh.

Căn cứ hải quân Ream ở tỉnh Preah Sihanouk của Campuchia đang là tâm điểm chú ý, nơi được nhiều người cho là sẽ trở thành địa điểm cho Trung Quốc sử dụng. Tuy nhiên, Phnom Penh bác bỏ và gọi đó là tin giả

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Căn cứ hải quân Ream ở tỉnh Preah Sihanouk của Campuchia đang là tâm điểm chú ý, nơi được nhiều người cho là sẽ trở thành địa điểm cho Trung Quốc sử dụng. Tuy nhiên, Phnom Penh bác bỏ và gọi đó là tin giả

Viết một bình luận