‘Phong tỏa ở TPHCM’: Họ còn giam mình đến bao giờ? – BBC News Tiếng Việt

‘Phong tỏa ở TPHCM’: Họ còn giam mình đến bao giờ?

  • Song May
  • Gửi tới Đài truyền hình BBC News Tiếng Việt từ Sài Gòn

21 tháng 8 2021

TPHCM quá trình phong tỏa vì Covid-19

Nguồn hình ảnh, Song May

Chụp lại hình ảnh,

Dân sống trong vùng đỏ hay vùng xanh ở TP Hồ Chí Minh thì cũng chung số phận bị giam lỏng như nhau

Sau 43 ngày TP Hồ Chí Minh bị phong tỏa theo thông tư 16 rồi 16 tăng cường, trưa 20/8 những báo hàng loạt lên tin từ ngày 23/8 “ai ở đâu ở đó”, bác tin đồn thổi thổi “lockdown – ngừng hoạt động toàn thành phố”.

Chiều 20/8, trong khi mọi người dân trong xóm tôi chộn rộn đi mua thực phẩm, thuốc tây…anh chàng Văn khờ trong xóm bỗng nhiên hỏi tôi: “Họ còn giam mình đến bao giờ?”.

Không kiếm ra tiền nên ở nhà mãi cũng thành địa ngục

Nhìn vẻ mặt nghiêm nghị của Văn, tôi ớ người, câm lặng. Hóa ra anh chàng khờ này biết hết. Hơn một tháng qua, tiệm sửa xe mà Văn làm việc đóng cửa, Văn có lẽ rằng đã chán việc loanh quanh suốt ngày trong nhà với “búp bê” – biệt danh mà chàng khờ gọi mẹ. Bà ấy mập mạp tốt tính, chỉ tội hay hô hào mỗi khi bực bội, và khi có chuyện không vui, bà ấy thường đổ lên đầu Văn, đứa con hơn 40 tuổi khờ khạo.

Mỗi lần mẹ la, Văn im bặt, không khi nào cãi lại “búp bê”. Hơn 40 ngày bị phong tỏa, những trận tức bực của “búp bê” trút lên đầu đứa con hơn 40 tuổi Open thường xuyên. Cũng chỉ vì họ không kiếm ra tiền!

Bình thường mẹ có việc của mẹ là phụ việc ở quán cơm, còn con có việc của con là phụ sửa xe gắn máy, hai mẹ con đi cả ngày đến tối mới gặp lại nhau, giờ thì…ai cũng rảnh, nhưng chả ai kiếm ra tiền, trong khi giá thực phẩm đội lên vài lần vì khan hiếm.

Sài Gòn đóng cửa

“Chống dịch như chống giặc” không hiệu quả

Câu hỏi của Văn cũng là câu hỏi của dân vào trưa 20/8 khi thấy chính quyền sở tại sở tại sở tại TP Hồ Chí Minh cứ loanh quanh “chơi chữ”: “Lockdown – đóng cửa hoàn toàn – là tin đồn, chỉ là “ai ở đâu ở đó!”, mà không thẳng thắn thừa nhận hai tuần tới sẽ là thực trạng khẩn cấp hoặc thiết quân luật?

Mặc cho các quan quanh co và hứa hẹn quân đội sẽ đem lương thực thực phẩm đến từng nhà (đừng mơ được miễn phí, vì các báo tối 20/8 đã nói thẳng: đáp ứng theo 2 hình thức: Người dân tự trả tiền và được tương hỗ miễn phí), chiều 20/8 và sáng 21/8 dân lại ùn ùn xếp hàng chờ mua thực phẩm, nhốn nháo hệt như trước ngày 9/7.

Phản ứng này chỉ là dân không còn tin vào sự tuyên truyền của báo đài nữa rồi, sau vài vụ “bác tin đồn” là tin đồn biến thành sự thật, nên cứ có thông tư mới là ai nấy lo thủ trước phần mình cho chắc ăn.

Một cách châm biếm, gần đây dân có câu cửa miệng “lên ti vi mua” (thực phẩm) hoặc “lên ti vi lãnh tiền” (tiền hỗ trợ người dân gặp khó khăn) với hàm ý: “Mơ đi, đợi đi, làm gì có mà mua hoặc lãnh!”.

Khi thông tư 16 giáng xuống TP.HCM ngày 9/7, dân Hồ Chí Minh có lẽ vẫn kỳ vọng thời hạn phong tỏa 2 tuần sẽ qua mau, mọi thứ sẽ lại đâu vào đấy, sẽ lại kẹt xe hàng giờ, tai nạn giao thông sẽ là nỗi ám ảnh thường trực, nhưng thà là như thế còn hơn tình trạng ngột ngạt hiện tại. Thế rồi hai tuần trôi qua, những giải pháp trấn áp ngày càng siết chặt, thời gian phong tỏa cứ gia hạn mãi, giờ liên tục lấn sang 2 tuần của tháng 9 và chẳng có gì chắc chắn là cuối tháng 9 đời sống sẽ trở lại thông thường như trước!

Quân đội Việt Nam

Nguồn hình ảnh, Getty Images

Chụp lại hình ảnh,

Người dân không hiểu nếu quân đội có mặt, cuộc sống sẽ diễn ra thế nào

Từ hy vọng, dân ngày càng thêm tuyệt vọng khi mỗi ngày phải đối phó với những thông tư mới ập xuống bất thần, từ việc cấm toàn bộ quán ăn nhà hàng bán mang đi, đến shipper phải có giấy xét nghiệm âm tính (thời hạn 3 ngày) và không được giao hàng liên quận; từ chuyện đẻ ra cái app “di biến động dân cư” quái quỷ trấn áp lộ trình của người dân, đến việc quy định “giấy thông hành” của công nhân viên chức chỉ có thời hạn 7 ngày…

Đẻ ra nhiều thứ sách vở xin-cho; lập nhiều chốt trấn áp trên đường, rậm rạp đến mức từ phường này qua phường khác cũng xét hỏi “giấy thông hành” hoặc “phiếu mua hàng thiết yếu”; đường hẻm, đường phố nào cũng giăng dây trấn áp người ra vào; mỗi tổ dân phố, mỗi chung cư… còn có “Sổ theo dõi tiếp nhận thông tin” ghi lý do người ra kẻ vào hằng ngày…thế mà số ca nhiễm mới và số ca tử trận vẫn cao nhất nước, chứng tỏ mọi giải pháp “chống dịch như chống giặc” đã sai từ cơ bản và hoàn toàn không có hiệu quả.

Dân nào tin Trời tin Phật giờ chỉ biết gửi gắm niềm kỳ vọng vào những lời cầu nguyện

Nguồn hình ảnh, Song May

Chụp lại hình ảnh,

Dân nào tin Trời tin Phật giờ chỉ biết gửi gắm niềm kỳ vọng vào những lời cầu nguyện

Rõ ràng không thể chống dịch bệnh bằng các thông tư như thời chiến tranh, không thể xây “pháo đài” bằng những hàng rào và sự trấn áp để né dịch bệnh, sao chính quyền chưa tỉnh ra mà còn liên tục giam lỏng dân?

Điều tích cực duy nhất trong chuỗi ngày ngột ngạt qua là việc chính quyền TP.HCM tăng cường chủng ngừa vaccine cho toàn dân, không phân biệt thường trú hay tạm trú.

Sài Gòn là TT kinh tế của Việt Nam

Chụp lại hình ảnh,

Sài Gòn là TT kinh tế của Việt Nam

Lẽ ra việc đẩy mạnh này tiến hành sớm hơn thì số ca tử trận vì Covid-19 hằng ngày đã không nhiều nhất nước, ước tính mỗi giờ trôi qua có hơn 10 người qua đời.

Thế nhưng, khi dân đang tràn đầy kỳ vọng về việc chủng ngừa vaccine sẽ bảo vệ họ thì vaccine Tàu được nhập về và đem đến các điểm chủng ngừa cho dân, kèm theo những bài báo ca tụng vaccine Tàu được sử dụng rộng rãi ở nhiều quốc gia.

Sự tuyên truyền vaccine Tàu vào tháng 7 tháng 8 hoàn toàn khác với thông tin về vaccine Tàu hồi tháng 3 tháng 4, thế là dân nảy sinh sự nghi ngờ và lảng tránh, tốc độ chủng ngừa vaccine cũng chựng lại. Điểm tích cực nhất của chủ trương bỗng chìm vào mớ bùng nhùng đầy sự tiêu cực.

Khi người khỏe mạnh còn cảm thấy ngộp thở

Tôi đã tận mắt chứng kiến TP HCM sụp đổ vào tháng 4/1975; chứng kiến thời bao cấp chen chúc chờ mua từng ký gạo, từng lít dầu hôi và chỉ thèm một bữa cơm trắng không độn; chứng kiến lũ bạn trung học đứa vượt biên giới và mất tích trên biển, đứa bị chết trong cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam…nhưng chưa khi nào cảm thấy TP HCM ngày càng trở nên khó thở như hơn 1 tháng qua.

Cảm giác khó thở đỉnh điểm nhất với tôi là trưa chủ nhật 15/8, khi tôi cố lách qua nhiều chốt trấn áp để ra trung tâm Q. 1 mua một thứ khuyến mãi ngay cho người thân trong gia đình đang cần mà chỉ có nơi đó bán, nhưng bất lực vì không thể thực hiện.

Hình minh họa

Chụp lại hình ảnh,

Sài Gòn – hình chụp trước giai đoạn dịch Covid-19

Hàng rào “vùng đỏ”, ” vùng xanh” giăng khắp nơi và tôi không thể biết được ở đâu có hàng rào hay chốt chặn để né. Tôi đã dừng xe vài lần, thừ người bất lực vì con đường đi quen thuộc xuất hiện hàng rào và chốt chặn bất thình lình. Nhưng dãy hàng rào lặng câm còn khiến tôi dễ chịu khi quay đầu xe hơn là khi phải đối diện với “quân xanh, quân vàng” mặt lạnh tanh đứng ở các chốt bật ra những câu hỏi như tra vấn: “Bà đi đâu? Làm gì? Nhà ở đâu?”.

Vẫn biết tự do là điều xa xỉ ở quốc gia này, nhưng cảm xúc không-được-tự-do-đi-lại, không-được-đi-mua-thứ-mình-muốn khi bản thân vẫn mạnh khỏe, không mang bệnh tật lây nhiễm cho ai và vẫn có tiền trong túi…mới khó tả làm sao! Đã ngộp thở vì cái mask đeo trên mặt, kính chống giọt bắn che bên ngoài, tôi càng “ngộp thở hơn” vì là dân thành phố trong thời điểm khốn khổ hiện nay.

Bạn tôi nói: Mình còn tệ hơn tù nhân vì tù nhân còn được phân phối đồ ăn thức uống miễn phí.

Chẳng ai biết ngày mai ra sao

Sáng 20/8, tôi chứng kiến một chuyện thật tức cười: đang đi tìm mua thực phẩm, tôi bỗng nghe loa phường ồn ào lôi kéo người dân “ai ở đâu ở đó”, ngoảnh mặt nhìn quanh, tôi thấy một người đàn ông chở cái loa phường trên xe gắn máy.

Hóa ra giờ có cả loa phường di động.

Ông ta rảo vòng quanh những điểm có người dân tụ tập mua thực phẩm, đặc biệt dừng lâu trước một nhà bán tàu hũ và mở loa vọng ra lời nói nhắc nhở hệt như lời cảnh cáo.

Được một lát, người mua vãn đi, ông ta bỗng tắt loa và gọi mua một bịch tàu hũ. Đứng từ xa, nhìn cảnh ông ta cầm bịch tàu hũ treo lên xe bên cạnh cái loa phường mà tôi tức-cười. Hóa ra, cán bộ phường vẫn cần thực phẩm ngon và giá phải chăng như mọi người.

Trưa 20/8, lần tiên phong sau 43 ngày phong tỏa, tôi tình cờ nghe được 2 tiếng rao hàng quen thuộc vọng lên từ con hẻm bên cạnh nhà: “Bánh mì Hồ Chí Minh đặc ruột thơm bơ”, “Chè đậu xanh bột báng đây”. Người rao có lẽ đã túng thiếu đến mức cả gan đi bán.

Dân nào tin Trời tin Phật giờ chỉ biết gửi gắm niềm hy vọng vào những lời cầu nguyện.

Niềm tin của tôi vào chính quyền ngày càng rạn vỡ.

Ngược lại, tôi thấy họ cũng không tin người dân.

Họ – những quan chức chứ không phải viên chức – chỉ thích kiểm soát, trấn áp và kiểm soát, ngay cả con virus, cái thứ mà bằng mắt thường con người không thể nhìn thấy.

Thương quá Hồ Chí Minh của tôi, khi chẳng ai biết ngày mai sẽ ra sao.

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả.