Buồng trứng đa nang: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

Buồng trứng đa nang (PCOS) là bệnh lý phụ khoa tương quan đến sự mất cân đối nội tiết tố, không chỉ giảm năng lực sinh sản mà còn làm tăng rủi ro tiềm ẩn mắc nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác. Vậy nguyên nhân, những triệu chứng thường gặp và giải pháp điều trị hiệu suất cao hội chứng này là gì?

Buồng trứng đa nang là gì?

Buồng trứng đa nang (tiếng Anh là Polycystic Ovary Syndrome – PCOS) là một dạng rối loạn nội tiết tố thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Bệnh gây nhiều tác động tác động ảnh hưởng tác động tác động lên buồng trứng khiến chu kỳ luân hồi luân hồi luân hồi luân hồi kinh nguyệt bị rối loạn, tăng nồng độ nội tiết tố nam, dẫn đến hình thành nhiều nang nhỏ bên trong buồng trứng.

Thống kê cho thấy, có khoảng chừng chừng chừng 2,2 – 26,7% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản (15 – 44 tuổi) mắc hội chứng đa nang buồng trứng. Và nhiều người trong số họ không biết mình mắc bệnh nên không điều trị sớm dẫn đến nhiều biến chứng. (1)

8 tín hiệu buồng trứng đa nang thường gặp

Ở 1 số ít phụ nữ, những tín hiệu đa nang buồng trứng trọn vẹn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn hoàn toàn có thể Open rất sớm ngay trong kỳ kinh nguyệt đầu tiên. Tuy nhiên, ở hầu hết những trường hợp, triệu chứng bệnh chỉ được phát hiện khi họ gặp khó khăn vất vả vất vả trong yếu tố sinh sản. (2)

Các biểu lộ của bệnh thường gặp gồm:

1. Kinh nguyệt không đều

Chu kỳ kinh nguyệt không đều, thường lê dài không bình thường là tín hiệu thường gặp nhất của hội chứng buồng trứng đa nang. Nguyên nhân bởi quy trình rụng trứng gặp trục trặc, làm cho niêm mạc tử cung không bong ra hàng tháng. Bên cạnh đó, niêm mạc tử cung được hình thành và tăng trưởng trong một khoảng thời hạn dài, dẫn đến lượng máu trong mỗi kỳ kinh có thể nhiều hơn bình thường.

2. Lông tóc tăng trưởng quá mức (hiện tượng rậm lông)

Hơn 70% phụ nữ mắc hội chứng này gặp thực trạng “rậm lông” ở mặt, lưng, bụng và ngực. Mặt khác, nhiều người còn gặp phải thực trạng hói đầu do nang tóc yếu, tóc rụng nhiều, mỏng mảnh và thưa dần. Cả hai hiện tượng kỳ lạ kỳ lạ kỳ lạ này đều xuất phát từ sự tăng lên những hormone nam trong cơ thể.

3. Béo phì

Có đến 80% phụ nữ bị đa nang buồng trứng gặp phải thực trạng thừa cân hoặc béo phì.

4. Da mặt nhờn, Open mụn trứng cá

Nồng độ nội tiết tố nam tăng lên khiến da tiết nhiều dầu hơn bình thường, dẫn đến xuất hiện mụn trứng cá ở những vùng mặt, lưng, ngực…

5. Sạm da

Cơ thể xuất hiện những mảng da sẫm màu ở những khu vực có nhiều nếp gấp như vùng cổ, vùng bẹn và vùng dưới vú.

6. Nhức đầu

Một số người có thể gặp triệu chứng đau đầu do sự đổi khác hormone.

7. Tâm trạng đổi khác thất thường

Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang sẽ liên tục thấy căng thẳng, lo âu. Tình trạng này lê dài có thể gây trầm cảm.

8. Cảm giác đau và không dễ chịu ở vùng chậu

Khi mắc hội chứng này, phụ nữ có thể gặp phải những cơn đau âm ỉ từ mức độ nhẹ đến dữ dội (cảm giác như cơn đau bụng kinh), đồng thời cảm thấy không dễ chịu ở vùng bụng, vùng chậu và sống lưng dưới.

Nguyên nhân gây đa nang buồng trứng

Hiện nay vẫn chưa xác lập rõ nguyên do gây nên hội chứng buồng trứng đa nang (3). Tuy nhiên, những chuyên viên cho rằng bệnh lý có thể bắt nguồn từ những yếu tố sau:

Kháng insulin

Insulin là một loại hormone do tuyến tụy sản xuất, có nhiệm vụ chuyển hóa carbohydrate và lipid thành nguồn năng lượng giúp khung hình hoạt động. Insulin cũng là tác nhân duy nhất trong khung hình có thể làm giảm nồng độ glucose trong máu.

Thống kê cho thấy, có đến 70% phụ nữ mắc bệnh có hiện tượng kháng insulin, nghĩa là những tế bào bên trong khung hình họ không hề sử dụng insulin một cách đúng đắn. Khi đó, lượng đường trong máu tăng lên, đồng thời khung hình tăng sản xuất insulin nhiều hơn. Chính lượng insulin dư thừa sẽ kích hoạt buồng trứng tăng sản xuất nhiều nội tiết nam giới, gây khó khăn cho việc rụng trứng.

Béo phì cũng là một trong những nguyên do chính gây ra thực trạng kháng insulin. Cả béo phì và kháng insulin đều làm tăng rủi ro tiềm ẩn mắc bệnh tiểu đường tuýp 2.

Di truyền

Các nghiên cứu và điều tra và điều tra và điều tra cho thấy 1 số ít gen có tương quan nhất định đến hội chứng đa nang buồng trứng, do đó nếu trong mái ấm gia đình có mẹ hoặc chị gái mắc hội chứng này thì rủi ro tiềm ẩn mắc bệnh sẽ cao hơn.

Chế độ ăn uống

Giả thuyết cho rằng một chính sách ẩm thực siêu thị nhà hàng quá nhiều tinh bột có thể là yếu tố góp thêm phần dẫn đến hội chứng đa nang buồng trứng.

Đa nang buồng trứng có nguy khốn không?

TTND.PGS.TS.BSCKII Lưu Thị Hồng, Trưởng khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP. Hà Nội cho biết, nồng độ Androgen cao hơn thường thì ở người bị đa nang buồng trứng sẽ ảnh hưởng đến năng lực sinh sản cùng nhiều góc nhìn sức khỏe thể chất thể chất thể chất thể chất khác.

Các biến chứng thường gặp của hội chứng này bao gồm:

1. Khó mang thai

Hội chứng buồng trứng đa nang sẽ làm rối loạn quá trình rụng trứng, làm giảm thời cơ mang thai. Đây được chứng tỏ là một trong những nguyên do gây vô sinh ở nữ giới.

2. Hội chứng chuyển hóa

Đa nang buồng trứng có thể dẫn đến rối loạn chuyển hóa như thực trạng tăng huyết áp, đường huyết cao, cholesterol HDL thấp, cholesterol LDL cao… làm tăng rủi ro tiềm ẩn mắc bệnh lý tim mạch, tiểu đường tuýp 2, đột quỵ…

3. Hội chứng ngưng thở lúc ngủ

Ngưng thở khi ngủ là thực trạng ngừng thở trong một thời hạn ngắn trong lúc ngủ, lặp đi lặp lại nhiều lần vào ban đêm. Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ thừa cân, béo phì. Đặc biệt, phụ nữ béo phì mắc hội chứng PCOS sẽ có rủi ro tiềm ẩn mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ cao gấp 5 – 10 lần so với người bình thường.

4. Ung thư nội mạc tử cung

Sau thời hạn khoảng 14 ngày rụng trứng, niêm mạc tử cung sẽ bong ra. Nếu trứng không rụng đều hàng tháng thì lớp niêm mạc này sẽ không bong ra, dày lên, làm tăng rủi ro tiềm ẩn bị ung thư nội mạc tử cung.

5. Phiền muộn

Sự biến hóa nội tiết tố dẫn đến thực trạng những triệu chứng như hói đầu, rậm lông, sạm da, thừa cân… sẽ ảnh hưởng xấu đi đến cảm hứng và ý thức của người phụ nữ. Họ sẽ liên tục lo lắng, buồn phiền, đặc biệt tình trạng này kéo dài dễ dẫn đến trầm cảm.

Chẩn đoán buồng trứng đa nang

Để chẩn đoán hội chứng buồng trứng đa nang, bác sĩ sẽ hỏi những thông tin liên quan đến triệu chứng, tình trạng sức khỏe hiện tại và tiền sử bệnh lý của người bệnh và gia đình. Các câu hỏi thường liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt, sự biến hóa cân nặng trong một khoảng thời gian nhất định. (4)

Bên cạnh đó, bác sĩ khám những tín hiệu khác như mụn trứng cá, sự tăng trưởng của lông, tình trạng kháng insulin và một số ít ít triệu chứng khác mà người bệnh gặp phải. Dựa vào hiệu suất cao thăm khám, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện những kiểm tra cận lâm sàng như:

  • Xét nghiệm máu: đo và nghiên cứu và phân tích nồng độ hormone, từ đó bác sĩ sẽ loại trừ được những trường hợp gây rối loạn kinh nguyệt hoặc tăng Androgen tương tự PCOS. Ngoài ra, xét nghiệm máu còn cho kết quả mức độ dung nạp glucose, lượng cholesterol và triglyceride lúc đói.
  • Siêu âm: Từ hình ảnh siêu âm, bác sĩ có thể kiểm tra được tình trạng hiện tại của buồng trứng và độ dày của niêm mạc tử cung.
  • Trong trường hợp được chẩn đoán mắc hội chứng đa nang buồng trứng, người bệnh có thể được chỉ định thực hiện những xét nghiệm bổ sung để tìm những biến chứng. Các xét nghiệm bổ sung bao gồm:
  • Kiểm tra huyết áp, dung nạp glucose, mức cholesterol và triglycerid định kỳ.
  • Tầm soát trầm cảm và lo âu.
  • Tầm soát hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Điều trị buồng trứng đa nang như thế nào, trong bao lâu?

Buồng trứng đa nang có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, tâm lý và đời sống người bệnh. Do đó, ngay khi được chẩn đoán mắc hội chứng này, người bệnh cần có kế hoạch điều trị càng sớm càng tốt theo phác đồ điều trị của bác sĩ. (5)

Tùy vào tình trạng bệnh, sức khỏe tổng lực và tổng thể và năng lực cung ứng với những giải pháp điều trị mà người bệnh được hướng dẫn phác đồ điều trị cụ thể. Quá trình điều trị thường bắt đầu từ việc trấn áp và kiểm soát và kiểm soát và điều chỉnh thói quen sinh hoạt, thay đổi lối sống, gồm có giảm cân, ăn kiêng và tập thể dục.

Giảm cân

Nghiên cứu cho thấy, việc giảm 5 – 10% khối lượng khung hình có thể giúp điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt, cải tổ những triệu chứng PCOS. Thêm vào đó, giảm cân cũng giúp cải tổ mức cholesterol, giảm insulin, giảm những rủi ro tiềm ẩn mắc bệnh lý tim mạch và tiểu đường.

Ăn kiêng

Một chính sách ăn uống ít carbohydrate có hiệu suất cao cho cả việc giảm cân và giảm mức insulin bên trong khung hình người bị đa nang buồng trứng. Chế độ ăn kiêng có chỉ số đường huyết (GI) thấp cũng giúp điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt tốt hơn so với chính sách ăn thông thường.

Tập thể dục

Một số nghiên cứu chứng tỏ rằng, việc tập thể dục với cường độ vừa phải trong vòng 30 phút/ngày, tập ít nhất 3 ngày/tuần sẽ giúp phụ nữ mắc hội chứng đa nang buồng trứng giảm cân. Ngoài ra, tập thể dục cũng giúp cải tổ quá trình rụng trứng và mức insulin ở phụ nữ.

Sử dụng thuốc

Đa nang buồng trứng có thể được điều trị bằng các loại thuốc sau:

  • Thuốc tránh thai: Dùng thuốc tránh thai tích hợp với estrogen và progestin hàng ngày giúp cân bằng hormone trong khung hình người bệnh, điều chỉnh quá trình rụng trứng, làm giảm các triệu chứng PCOS và ngăn ngừa ung thư nội mạc tử cung. Người bệnh có thể sử dụng miếng dán tránh thai hoặc vòng âm đạo thay thế cho thuốc.
  • Metformin (Glucophage, Fortamet): Giúp điều trị PCOS bằng cách cải thiện mức insulin. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng khi dùng Metformin kết hợp với tập thể dục, thay đổi chế độ ăn uống sẽ giúp người bệnh giảm cân, giảm lượng đường trong máu và giảm rối loạn kinh nguyệt tốt hơn không dùng thuốc.
  • Clomiphene (Clomid): Đây là loại thuốc có công dụng tương hỗ sinh sản, dùng để kích thích phóng noãn cho phụ nữ mắc hội chứng PCOS có thể mang thai.
  • Các chiêu thức tẩy lông: Một số chiêu thức điều trị có thể giúp người bệnh ngăn ngừa sự mọc lông, hoặc tẩy đi vùng lông phát triển rậm rạp do PCOS. Kem Eflornithine (Vaniqa) là một loại thuốc kê đơn có công dụng làm chậm sự phát triển của lông. Ngoài ra, người bệnh có thể tìm hiểu thêm giải pháp tẩy lông bằng laser hoặc điện phân, giúp vô hiệu vùng lông không mong ước trên mặt và cơ thể.

Khuyến cáo người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ, tránh các biến chứng nguy hại do tác dụng phụ của thuốc.

Phẫu thuật nội soi buồng trứng

Trong một số trường hợp nhất định, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nhằm cải thiện năng lực sinh sản cho người bệnh khi các phương pháp điều trị khác không đạt hiệu quả. Bác sĩ sẽ thực thi nội soi ổ bụng, cắt góc buồng trứng để mặt phẳng buồng trứng mở ra thuận tiện cho rụng trứng hoặc tạo ra các lỗ nhỏ ở buồng trứng (phẫu thuật đốt điểm buồng trứng) nhằm làm giảm nồng độ hormone nam giới, kích thích sự rụng trứng.

Mặc dù phương pháp này chỉ cho hiệu suất cao trong thời điểm tạm thời nhưng hơn 50% trường hợp phụ nữ có thể mang thai trong vòng 1 năm kể từ khi phẫu thuật.

Thụ tinh ống nghiệm IVF

Một phương pháp điều trị khác giúp người bệnh mắc hội chứng đa nang buồng trứng có thể mang thai là thụ tinh trong ống nghiệm (IVF). Bác sĩ sẽ tiến hành lấy trứng và tinh trùng của vợ chồng, thụ tinh trong phòng thí nghiệm để tạo thành phôi thai. Sau đó, phôi thai được đưa vào tử cung người vợ để liên tục phát triển.

Cách phòng tránh hội chứng buồng trứng đa nang

TTND.PGS.TS.BSCKII Lưu Thị Hồng cho biết, mặc dầu lúc bấy giờ chưa xác định đúng chuẩn nguyên do của hội chứng buồng trứng đa nang, tuy nhiên, chị em phụ nữ hoàn toàn có thể ngăn ngừa bệnh lý cũng như các biến chứng nguy khốn của bệnh bằng việc xây dựng lối sống, hoạt động giải trí và hoạt động và sinh hoạt lành mạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống ngày. Cụ thể là:

  • Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm cân và duy trì mức cân nặng hài hòa và hợp lý không chỉ giúp phụ nữ có sức khỏe tốt, mà còn giảm ảnh hưởng xấu đi của bệnh so với cơ thể. Khuyến cáo phụ nữ nên tham khảo quan điểm của bác sĩ hoặc chuyên viên dinh dưỡng để được xây dựng chế độ ăn uống khoa học, đồng thời có kế hoạch kiểm soát cân nặng như mong muốn.
  • Hạn chế carbohydrate: Một chế độ ăn ít chất béo và nhiều carbohydrate sẽ làm tăng hàm lượng insulin. Do đó, cần hạn chế lượng carbohydrate trong khẩu phần ăn.
  • Tập thể dục thường xuyên: Việc tăng cường hoạt động giải trí thể dục thể thao một cách thường xuyên, đều đặn sẽ tương hỗ điều trị, ngăn ngừa tình trạng kháng insulin, giúp kiểm soát cân nặng, phòng tránh bệnh đái tháo đường.
  • Khám phụ khoa định kỳ: Khám phụ khoa định kỳ giúp phát hiện các dấu hiệu của bệnh từ sớm, kể cả khi bệnh chưa có bộc lộ rõ ràng. Không những thế, khám phụ khoa định kỳ còn giúp tầm soát, điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm của nhiều bệnh phụ khoa khác. Do đó, các chuyên viên sản phụ khoa khuyến nghị chị em phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ 6 tháng/lần hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.

Các câu hỏi thường gặp về hội chứng buồng trứng đa nang

1. Tại sao bị buồng trứng đa nang nhưng kinh nguyệt vẫn đều?

Chu kỳ kinh nguyệt bất thường là triệu chứng phổ biến nhất của hội chứng đa nang, người bệnh có thể ra máu kinh quá nhiều hoặc quá ít, kinh thưa, thậm chí còn mất kinh… Tuy nhiên, có trường hợp phụ nữ mắc bệnh vẫn có kinh nguyệt đều đặn hàng tháng. Nguyên nhân là người bệnh bị đa nang một bên buồng trứng, mức độ nhẹ, buồng trứng bên kia vẫn hoạt động thông thường nên vẫn sản xuất hormone sinh dục ổn định, chu kỳ kinh nguyệt không bị ảnh hưởng.

2. Phụ nữ gầy có bị đa nang buồng trứng không?

Hầu hết phụ nữ mắc hội chứng đa nang buồng trứng là thừa cân, béo phì. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp người cân đối hoặc gầy mắc bệnh. Do đó, để xác định chắc chắn bản thân có mắc hội chứng này hay không, phụ nữ cần thăm khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán đúng mực và điều trị sớm.

3. Buồng trứng đa nang có con được không?

Phụ nữ mắc hội chứng buồng trứng đa nang vẫn có khả năng mang thai và sinh con tự nhiên, tuy nhiên tỷ lệ đậu thai sẽ thấp hơn so với phụ nữ bình thường. Trường hợp bệnh kéo dài không được điều trị sớm và đúng cách, nguy cơ vô sinh – hiếm muộn sẽ tăng lên. Chính vì thế, ngay khi có biểu lộ bất thường, phụ nữ cần thăm khám sớm để được can thiệp điều trị kịp thời.

4. Đa nang buồng trứng 2 bên có nguy hiểm không?

Đa nang buồng trứng 2 bên là hiện tượng cả hai bên buồng trứng đều xuất hiện nhiều nang nhỏ có size khác nhau. Các nang này không phát triển được sẽ ngăn cản quá trình rụng trứng, thụ tinh và hình thành thai kỳ.

Dù là đa nang buồng trứng 1 bên hay 2 bên nếu không được phát hiện sớm, điều trị đúng cách vẫn có nguy cơ giảm khả năng sinh sản và nhiều biến chứng nguy hiểm khác như tiểu đường, cao huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ… Thêm vào đó, đa nang buồng trứng 2 bên làm tăng nguy cơ vô sinh – hiếm muộn. Tuy vậy, nếu được điều trị đúng cách người bệnh vẫn có thể mang thai và sinh con tự nhiên.

5. Buồng trứng đa nang có phải mổ không?

Trong trường hợp các phương pháp điều trị nội khoa không đạt hiệu quả, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật để điều trị buồng trứng đa nang, tăng thời cơ thụ thai, mang thai ở phụ nữ.

Hiện nay, các phương pháp phẫu thuật điều trị buồng trứng đa nang gồm: cắt góc buồng trứng, xẻ múi cam để gây phóng noãn, kỹ thuật đốt điểm buồng trứng kích thích sự rụng trứng… hoặc mổ nội soi đốt điểm buồng trứng. Phương pháp nội soi ít xâm lấn, đem lại hiệu suất cao cao, hạn chế biến chứng trong và sau phẫu thuật nên được ưu tiên sử dụng.

6. Khi nào phụ nữ cần đi kiểm tra PCOS?

Chị em phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ, đặc biệt đến ngay bệnh viện để kiểm tra càng sớm càng tốt khi có các triệu chứng:

  • Trễ kinh nhưng không phải do mang thai.
  • Có các triệu chứng của PCOS như lông mọc rậm trên mặt và cơ thể, liên tục cảm thấy rất đói hoặc rất khát, giảm cân không rõ nguyên nhân.
  • Vợ chồng giao hợp đều đặn, không sử dụng bất cứ giải pháp nào nhưng hơn 12 tháng vẫn chưa mang thai.

Được góp vốn đầu tư xây dựng cơ sở vật chất khang trang, quy tụ đội ngũ y bác sĩ là những chuyên gia số 1 trong nghành nghề dịch vụ sản phụ khoa tại Việt Nam, chiếm hữu mạng lưới hệ thống máy móc hiện đại nhất thế giới… Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh tiên phong làm chủ, cập nhật và ứng dụng những kỹ thuật tiên tiến và phát triển nhất trong tầm soát, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý phụ khoa như:

  • Phẫu thuật nội soi điều trị các bệnh lý phụ khoa: u xơ tử cung, lạc nội mạc, u nang buồng trứng, buồng trứng đa nang…
  • Khám đánh giá chức năng sàn chậu; Điều trị nội khoa, vật lý trị liệu, phẫu thuật điều trị bệnh lý sàn chậu.
  • Tầm soát ung thư phụ khoa: ung thư cổ tử cung, ung thư vú, ung thư âm hộ, ung thư buồng trứng…
  • Phẫu thuật thẩm mỹ và nghệ thuật làm hẹp, làm đẹp âm đạo, mổ đẻ thẩm mỹ, là sẹo…
  • Tư vấn kế hoạch hóa gia đình, sức khỏe sinh sản theo độ tuổi, tiền mãn kinh, mãn kinh.

Thêm vào đó, Trung tâm Sản Phụ khoa còn link ngặt nghèo cùng nhiều chuyên khoa khác trong bệnh viện như Trung tâm Hỗ trợ sinh sản, Khoa Nhi, Khoa Sơ sinh,… giúp điều trị toàn diện, hiệu quả cho những trường hợp mắc bệnh lý phức tạp.

Để được tư vấn và đặt lịch khám với các chuyên gia tại Trung tâm Sản Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, người sử dụng sung sướng liên hệ đến:

HỆ THỐNG BỆNH VIỆN ĐA KHOA TÂM ANH

  • Hà Nội:
    • Hotline: 1800 6858
    • Địa chỉ: 108 phố Hoàng Như Tiếp, P.Bồ Đề, Q.Long Biên, TP.Hà Nội
  • TP.HCM:
    • Hotline: 0287 102 6789 – 0287 300 6858
    • Địa chỉ: 2B Phổ Quang, P.2, Q. Tân Bình, TP.HCM
  • Fanpage: https://www.facebook.com/benhvientamanh

Buồng trứng đa nang là một trong những nguyên do số 1 gây vô sinh – hiếm muộn ở phụ nữ. Do đó, chuyên gia khuyến cáo chị em phụ nữ cần khám phụ khoa định kỳ 6 tháng/lần, và đến ngay cơ sở y tế khi có những triệu chứng bất thường để can thiệp điều trị sớm, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm.