Chặn tâm lý “đánh bạc” trên thị trường trái phiếu riêng lẻ

Chặn tâm lý “đánh bạc” trên thị trường trái phiếu riêng lẻ

Tâm lý “đánh bạc” của nhà góp vốn góp vốn đầu tư chính là ngọn nguồn của nhiều bất ổn trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp hiện nay.

Đầu tư trái phiếu doanh nghiệp đương đầu nhiều rủi ro đáng tiếc đáng tiếc đáng tiếc đáng tiếc nếu thiếu thông tin về doanh nghiệp phát hành.

Khi con hổ có lá gan chuột nhắt

Lần đầu tiên, kể từ thời gian Luật Chứng khoán năm 2019 có hiệu lực (ngày 1/1/2021), khái niệm nhà đầu tư sàn sàn sàn sàn sàn chứng khoán chuyên nghiệp đã được định nghĩa rõ ràng (là nhà đầu tư có năng lượng kinh tế kinh tế tài chính hoặc có trình độ trình độ về chứng khoán với những nhu yếu cụ thể về năng lực tài chính).

Cụ thể, với những công ty, vốn điều lệ đã góp đạt trên 100 tỷ đồng hoặc là những tổ chức triển khai triển khai triển khai triển khai triển khai triển khai niêm yết, tổ chức ĐK giao dịch. Còn với cá nhân, hoặc hạng mục chứng khoán niêm yết, đăng ký thanh toán giao dịch thanh toán thanh toán giao dịch có giá trị tối thiểu là 2 tỷ đồng theo xác nhận của công ty chứng khoán; hoặc có thu nhập chịu thuế năm gần nhất tối thiểu là 1 tỷ đồng, đều tính tại thời gian cá thể đó được xác lập tư cách là nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp.

Tuy vậy, trên thực tế, không ít nhà đầu tư cá thể đã “lách” để trở thành nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp bởi lao lý dựa trên thời gian mà không phải theo quá trình.

Chia sẻ tại đối thoại chuyên đề “Thị trường trái phiếu doanh nghiệp trước tác động dự thảo sửa đổi Nghị định 153/2020/NĐ-CP”, ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó vụ trưởng Vụ Tài chính những ngân hàng nhà nước nhà nước và tổ chức tài chính (Bộ tài chính) nêu một trong thực tiễn là, tỷ suất nhà đầu tư cá thể mua trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường sơ cấp vẫn duy trì rất thấp khoảng chừng chừng 5,5% tổng mức phát hành trái phiếu của thị trường, nhưng trên thị trường thứ cấp, tỷ suất này chiếm gần 30%, thậm chí còn gần 40% trong lĩnh vực bất động sản.

“Lách ở đây không có nghĩa là sai luật, mà vận dụng những điều pháp luật được cho phép để “hô biến” những nhà đầu tư chưa phải nhà đầu tư chuyên nghiệp để trở thành những nhà đầu tư chuyên nghiệp, theo pháp luật của pháp luật và được nhà đầu tư chấp thuận”, ông Dương cho hay.

Dù vậy, nhà đầu tư cá thể vẫn là chính họ, chưa thể nhìn nhận hay lường hết những rủi ro của doanh nghiệp phát hành cũng như trái phiếu đang mua vào. Là một thị trường tiềm ẩn rủi ro, nhưng đổi lại là mức lãi suất vay vay vay hấp dẫn, nhà đầu tư cần bộ lọc để phân biệt “vàng, thau”, không hề giả “chuyên” để trở thành một con hổ, nhưng bản chất vẫn mang lá gan chuột nhắt.

Siết chặt cũng là con dao hai lưỡi

Từ năm 2018 đến nay, nhiều nghị định nhằm đưa thị trường trái phiếu tăng trưởng theo hướng tăng cường minh bạch thông tin, phòng ngừa rủi ro và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư. Gần nhất, Bộ Tài chính lấy quan điểm thoáng đãng về sửa đổi, bổ trợ Nghị định số 153/2020/NĐ-CP ngày 31/12/2020 pháp luật về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng không liên quan gì đến nhau tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.

Là một thị trường tiềm ẩn rủi ro, nhưng đổi lại là mức lãi suất hấp dẫn, nhà đầu tư cần bộ lọc để phân biệt “vàng, thau”.

Theo đó, Dự thảo bổ trợ quy định, doanh nghiệp phát hành phải có xếp hạng tin tưởng của tổ chức xếp hạng nếu phát hành trái phiếu không có gia tài bảo đảm, không có bảo lãnh thanh toán, doanh nghiệp phát hành có kết quả kinh doanh của năm liền trước năm phát hành lỗ hoặc có lỗ lũy kế tính đến năm phát hành. Cùng với đó, Dự thảo mới cũng siết mục tiêu phát hành trái phiếu doanh nghiệp, sử dụng tiền từ phát hành trái phiếu, áp dụng áp dụng chế tài khi sử dụng vốn sai mục đích.

Những đổi khác này như con dao hai lưỡi, một mặt thêm “bộ lọc” cho nhà đầu tư, nhưng mặt khác cũng tạo thêm một rào cản, làm tăng chi phí vốn cho doanh nghiệp. Đối với lao lý định về xếp hạng tin tưởng độc lập, ông Khổng Phan Đức, quản trị HĐTV Công ty Trách Nhiệm Hữu Hạn một thành viên Quản lý quỹ VietinBank cho rằng, việc xếp hạng tin tưởng giống như dán thêm một chiếc tem nữa trên sản phẩm.

Theo đại diện thay mặt Quản lý quỹ VietinBank, chiếc tem này chỉ có ý nghĩa nhìn nhận mức lãi suất nào tương thích cho từng loại trái phiếu phát hành (AAA, BBB hay CCC). Còn việc đánh giá khả thi về dòng tiền trả nợ hay tuân thủ cam kết của đơn vị chức năng phát hành… cần chính sách khác, chứ không phải xếp hạng tín nhiệm.

Để hạn chế những doanh nghiệp phát hành trái phiếu, nhưng không gắn việc sử dụng vốn với mục tiêu phát hành hay có hiện tượng kỳ lạ lưu chuyển vốn lòng vòng giữa những tổ chức phát hành và tổ chức thực ra sử dụng vốn, việc đưa ra lao lý số lượng giới hạn mục tiêu phát hành cũng sẽ đánh đổi lại với sự phát triển của thị trường.

Quan trọng là minh bạch thông tin

Bên cạnh những đề xuất kiến nghị về Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ trợ một số điều của Nghị định số 153/2020/NĐ-CP đang lấy ý kiến, thời gian qua, cơ quan cũng đang có những động thái và quy định siết chặt thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Từ ngày 15/1/2022, những ngân hàng thương mại đã bị siết chặt hoạt động mua và bán trái phiếu doanh nghiệp. Một loạt hành vi “bán chui” trái phiếu tới nhóm nhà đầu tư đại chúng, nhưng không báo cáo giải trình Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng đã bị xử phạt ở mức nặng nhất trong khung xử phạt hành chính.

Giao dịch trên thị trường trái phiếu cũng cho thấy sự giảm tốc trong tháng cuối năm 2021. Giá trị phát hành trong nửa đầu tháng 12/2021 đạt 5.218 tỷ đồng, giảm mạnh so với tháng 11/2021. Tuy nhiên, các quy định siết chặt hơn là cần thiết.

Theo ông Nguyễn Quang Thuân, quản trị HĐQT Công ty cổ phần FiinGroup, điểm rơi đáo hạn của khoảng 1,2 triệu tỷ TPDN đang lưu hành lúc bấy giờ sẽ rơi vào 2 năm tới, với tỷ lệ 51,7%. Nếu không hành động từ bây giờ, hoàn toàn có thể “nước xa không cứu được lửa gần”. Tuy nhiên, cũng theo ông Thuân, không nên “dập” ngay lập tức, mạng lưới hệ thống có thể bất ngờ “khựng” lại và gãy gục.

Số liệu từ Bộ Tài chính cho thấy, tại thời gian hết quý III/2021, có gần 300.000 cá thể mua trái phiếu doanh nghiệp trên thị trường. Theo ông Nguyễn Quang Thuân, khi phát hành đến nhà đầu tư cá thể dưới bất kỳ hình thức nào, mấu chốt xử lý yếu tố nên nằm ở minh bạch về mặt thông tin. Nhà đầu tư cá nhân biết mà vẫn đầu tư thì phải đồng ý rủi ro.

Trở thành một nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp không chỉ là chuyện đặc quyền để tham gia thị trường, mà thực chất là điều kiện kèm theo cần để có thể tham gia thị trường. Dự thảo mới đang đề xuất cho nhà đầu tư quyền nhu yếu doanh nghiệp phát hành trái phiếu mua lại trái phiếu trước hạn nếu tổ chức phát hành sử dụng không đúng mục đích tại giải pháp đã nêu. Nhà đầu tư chuyên nghiệp, kể cả là cá nhân, khi tham gia đợt phát hành trái phiếu riêng không liên quan gì đến nhau sẽ được giám sát trái phiếu phát hành, bởi đây là trái phiếu riêng không liên quan gì đến nhau và không cần cơ quan quản lý nhà nước cấp phép.